Jak działa wyszukiwarka w sklepie internetowym: 6 etapów

Wyszukiwarka w sklepie internetowym działa w sześciu etapach. Najpierw buduje indeks, czyli spis słów z nazw, kodów i opisów produktów. Potem dopasowuje do niego słowa klienta mimo odmiany, poprawia literówki, rozpoznaje numery modeli, układa wyniki według trafności, dostępności i popularności, a podpowiedzi pokazuje już podczas pisania. O tym, czy klient znajdzie produkt, decyduje najsłabszy z tych etapów.

Co to jest wyszukiwarka wewnętrzna sklepu?

To mechanizm, który przeszukuje wyłącznie katalog jednego sklepu i zwraca produkty pasujące do słów wpisanych przez klienta. Od Google różni ją zadanie: nie ocenia stron internetowych, tylko dopasowuje zapytanie do nazw, kodów, parametrów i opisów produktów.

Klient widzi pole z lupą i listę wyników. Pod spodem pracuje silnik, który każde zapytanie przeprowadza przez kilka etapów. Każda platforma sklepowa ma silnik wbudowany: PrestaShop prowadzi własny indeks słów, a WooCommerce korzysta z wyszukiwania WordPressa. Wyszukiwarkę zewnętrzną podłącza się do sklepu skryptem.

Tak wygląda droga jednego zapytania, wpisanego szybko na telefonie:

zapytanie klienta:   lodowki samsng 60cm

1. podział na słowa:   lodowki | samsng | 60cm
2. polskie znaki:      lodowki  →  lodówki
3. odmiana:            lodówki  →  lodówka
4. literówka:          samsng   →  samsung
5. parametr:           60cm     →  szerokość 60 cm
6. kolejność:          trafność, dostępność, popularność

wynik: lodówki Samsung o szerokości 60 cm, dostępne od ręki na górze

Jeśli zawiedzie choć jeden krok, klient zobaczy pustą stronę albo listę przypadkowych produktów, mimo że właściwy towar leży w magazynie.

Jak wyszukiwarka buduje indeks produktów?

Indeks to spis wszystkich słów z katalogu z informacją, w których produktach i w jakim polu każde słowo występuje. Działa jak skorowidz na końcu książki: zamiast czytać wszystkie strony, wyszukiwarka zagląda pod jedno hasło i od razu ma listę produktów.

Produkt „Sofa narożna Oslo, szara” trafia do indeksu jako cztery słowa: „sofa”, „narożna”, „oslo”, „szara”. W PrestaShop odpowiadają za to dwie tabele: jedna przechowuje słowa, druga powiązania słów z produktami razem z wagą. Z tej konstrukcji wynikają trzy rzeczy, które tłumaczą większość niespodzianek:

• Czego nie ma w indeksie, tego nie da się znaleźć. Produkt dodany importem może istnieć w sklepie i być niewidoczny dla wyszukiwarki, dopóki indeks nie zostanie uzupełniony. W PrestaShop panel pokazuje, ile produktów jest w indeksie na tle całego katalogu.
• Liczy się to, z których pól powstaje indeks. PrestaShop bierze nazwę, indeks produktu i kody, tagi, kategorię, markę, atrybuty, cechy oraz opisy. Wyszukiwanie WordPressa, z którego korzysta WooCommerce, sprawdza trzy pola: nazwę, krótki opis i opis.
• Bardzo krótkie słowa mogą być pomijane. PrestaShop ma ustawienie minimalnej długości słowa, według opisu twórców domyślnie równe 3 znakom. Oznaczenie „K5” albo „M8” jest krótsze.

Wyszukiwarka zewnętrzna buduje indeks u siebie, z danych, które sklep jej udostępnia. Najczęściej jest to plik z produktami. Czym jest i co powinien zawierać, wyjaśnia tekst feed produktowy: co to jest.

Jak wyszukiwarka dopasowuje słowa i co robi z polską odmianą?

Najprostsza wyszukiwarka porównuje litery: słowo z zapytania musi być takie samo jak słowo w indeksie albo być jego początkiem. Polska odmiana rozbija ten mechanizm, bo jedno słowo ma nawet kilkanaście form, a klient rzadko wpisuje akurat tę z nazwy produktu.

Forma w nazwie produktu	Co wpisuje klient	Co się zmienia
lodówka	„lodówkę”, „lodówki”, „do lodówek”	końcówka
pies	„karma dla psa”, „legowisko dla psów”	znikają litery ze środka słowa
stół	„do stołu”, „stoły”	„ó” wymienia się na „o”
krzesło	„krzeseł”, „krzesła”	w środku dochodzi litera
dąb	„blat z dębu”, „dębowy”	„ą” wymienia się na „ę”
len	„pościel z lnu”, „lniana”	znika samogłoska

Wyszukiwarki radzą sobie z tym na trzy sposoby, od najprostszego:

1. Dopasowanie początku słowa. „Lodówk” pasuje do większości form, ale klient nie ucina słów. PrestaShop domyślnie dopasowuje właśnie początek, więc „lodówka” znajdzie „lodówka” i „lodówkami”, a „lodówkę” już nie znajdzie produktu „Lodówka”.
2. Obcinanie końcówek. Mechanizm odcina typowe końcówki i porównuje to, co zostało. Sprawdza się przy „lodówka” i „lodówki”, zawodzi przy parach „pies” i „psa” albo „len” i „lnu”, bo tam zmienia się środek słowa.
3. Słownik form. Wyszukiwarka wie, że „psa”, „psów” i „psami” to formy słowa „pies”, i sprowadza je do jednej postaci zarówno w indeksie, jak i w zapytaniu.

Do tego dochodzi ujednolicenie zapisu: „Łóżko”, „łóżko” i „lozko” powinny być dla wyszukiwarki tym samym słowem. Klient na telefonie często pomija polskie znaki i nie jest to błąd, tylko nawyk.

Wbudowane wyszukiwarki sklepów zatrzymują się na pierwszym sposobie: PrestaShop dopasowuje początek słowa, a wyszukiwanie WordPressa dokładny ciąg liter. Każdą formę, której ten mechanizm nie złapie, trzeba dopisać ręcznie jako alias albo słowo w opisie. Searchkeen rozumie polską odmianę słów i brak polskich znaków, więc „lodówkę”, „lodowki” i „do lodówek” prowadzą do tych samych produktów bez dopisywania form. Jak wygląda to od strony sklepu, pokazuje strona jak działa podłączenie wyszukiwarki.

Jak wyszukiwarka radzi sobie z literówkami?

Liczy, ile pojedynczych zmian liter dzieli wpisane słowo od słów, które zna, i podstawia najbliższe. Ta miara nazywa się odległością edycyjną albo odległością Levenshteina: „lodowka” od „lodówka” dzieli jedna zmiana, „lodókwa” dwie.

W PrestaShop na tym algorytmie opiera się opcja „Fuzzy search”, dostępna od wersji 1.7.7. Gdy wpisanego słowa nie ma w indeksie, wyszukiwarka szuka słowa najbliższego: w dokumentacji „ummingbird” znajduje „hummingbird”. Wyszukiwanie WordPressa takiej tolerancji nie ma i wymaga, żeby każde słowo zapytania wystąpiło w treści produktu dosłownie.

Tolerancja literówek ma dwie pułapki:

• Krótkie słowa. „Sok” i „sos”, „kot” i „koc”, „lampa” i „rampa” różnią się jedną literą. Ta sama tolerancja, która ratuje „wiertrkę”, w krótkich słowach podsuwa zupełnie inny produkt. Dlatego rozsądny mechanizm dopuszcza więcej błędów w długich słowach niż w krótkich.
• Polskie znaki liczone jak błędy. Jeśli wyszukiwarka nie ujednolica zapisu, „lozko” dzielą od „łóżko” aż trzy zmiany i tolerancja literówek może nie wystarczyć.

Jak wyszukiwarka rozpoznaje numery modeli i kody produktów?

Numer modelu wymaga odwrotnego podejścia niż zwykłe słowo: żadnej tolerancji dla innych cyfr, ale pełna tolerancja dla spacji, myślników i wielkości liter. „MS 170”, „ms170” i „MS-170” to ten sam produkt, a „MS 180” już inny.

Przykłady z kilku branż pokazują, jak różnie klienci zapisują to samo:

• olej silnikowy: „5W30”, „5W-30”, „5w 30”,
• śruby: „M8x40”, „M8 x 40”, „m8 40”,
• telefon: „iPhone15”, „iPhone 15”,
• opony: „205/55 R16”, „205 55 16”,
• myjka ciśnieniowa: „K5”, „K 5”.

Dobra obsługa modeli polega na tym, że wyszukiwarka przed porównaniem sprowadza wszystkie te zapisy do jednej postaci: usuwa spacje i myślniki albo dzieli oznaczenie na granicy litery i cyfry. Prosta wyszukiwarka traktuje „MS” i „170” jak dwa osobne słowa, a „MS170” jak trzecie, zupełnie inne. W takim sklepie każdy wariant zapisu trzeba ręcznie dopisać do danych każdego produktu, a po nowej dostawie zrobić to od początku.

Osobną grupą są kody: EAN, numer katalogowy, indeks produktu. Kto wpisuje kod, ten dokładnie wie, czego chce, więc trafienie w kod powinno wygrywać z każdym innym. W PrestaShop indeks produktu i kody mają najwyższą domyślną wagę: 10, przy wadze 6 dla nazwy.

Od czego zależy kolejność wyników?

Od trzech grup sygnałów: trafności (gdzie i jak dokładnie pasuje słowo), dostępności (czy produkt da się kupić) i popularności (czy inni klienci go wybierają). Kolejność znaczy tyle samo co znalezienie, bo produkt na trzeciej stronie wyników jest dla klienta równie niewidoczny jak nieznaleziony.

Sygnał	Co oznacza	Przykład
Trafność: pole	słowo w nazwie liczy się bardziej niż w opisie	na „wiertarka” wygrywa wiertarka, a nie wiertło z dopiskiem „do wiertarki” w opisie
Trafność: dokładność	produkty pasujące do wszystkich słów zapytania stoją przed pasującymi do części	na „olej 5w30” najpierw oleje 5W30, potem pozostałe oleje
Dostępność	towar do kupienia od ręki stoi przed niedostępnym	wyprzedany kolor sofy spada niżej
Popularność	częściej kupowane i klikane produkty stoją wyżej	spośród kilkudziesięciu podobnych śrub na górze jest ta zamawiana najczęściej

W PrestaShop trafność według pola widać czarno na białym, bo wagi są ustawieniem w panelu: indeks produktu i kody 10, nazwa 6, tagi 4, kategoria i marka po 3, atrybuty i cechy po 2, opisy po 1. Waga 8 znaczy cztery razy więcej niż waga 2.

Dostępność i popularność nie są oczywistością w każdej wyszukiwarce. Sprawdzisz to jednym testem: wpisz ogólne słowo, na przykład nazwę największej kategorii, i zobacz, czy pierwsze wyniki to produkty, które da się kupić i które faktycznie się sprzedają.

Jak działają podpowiedzi podczas pisania?

Po kolejnych wpisanych literach przeglądarka wysyła dotychczasowy tekst do wyszukiwarki, a ta odsyła pasujące produkty, kategorie i frazy, zanim klient skończy pisać. Dlatego podpowiedzi muszą dopasowywać niedokończone słowa: po „lod” mają już pokazać lodówki.

Podpowiedzi robią trzy rzeczy naraz. Skracają pisanie, co na telefonie ma duże znaczenie. Zapobiegają literówkom, bo klient wybiera gotową frazę, zamiast kończyć ją sam. Pokazują produkt ze zdjęciem i ceną, więc część klientów trafia na kartę produktu z pominięciem strony wyników.

Niektóre wyszukiwarki pokazują coś jeszcze przed pierwszą literą: ekran startowy z popularnymi kategoriami lub produktami. Klient, który kliknął w lupę, ale nie wie, jak nazwać to, czego szuka, dostaje punkt zaczepienia.

Podpowiedzi mają też stronę kosztową, jeśli wyszukiwarka jest rozliczana za zapytania, bo jedno wyszukiwanie to kilka zapytań do serwera. W Searchkeen 1 zapytanie do serwera to 1 token, a ekran startowy i kliknięcia tokenów nie zużywają. Jak czytać takie cenniki, wyjaśnia tekst ile kosztuje wyszukiwarka do sklepu.

Kiedy mechanika wyszukiwarki ma znaczenie dla sklepu?

Tym większe, im większy katalog i im bardziej techniczny asortyment. Przy tysiącach części, rozmiarów i modeli wyszukiwarka staje się główną drogą do produktu, a każdy słaby etap oznacza klientów, którzy wychodzą z niczym.

• Duży katalog. Im więcej podobnych produktów, tym ważniejsza kolejność wyników.
• Asortyment z numerami. Motoryzacja, narzędzia, AGD, elektronika, części zamienne: tu klienci wpisują modele i kody, a każda różnica w zapisie to ryzyko pustej strony.
• Klienci na telefonach. Mała klawiatura oznacza więcej literówek i mniej polskich znaków.
• Nazwy potoczne. Klient szuka „kanapy” i „adidasów”, a katalog mówi „sofa” i „obuwie sportowe”.

Jak sprawdzić każdy z tych etapów we własnym sklepie i co ustawić w PrestaShop oraz WooCommerce, opisuje poradnik jak zoptymalizować wyszukiwarkę w sklepie w 12 krokach. Jeśli problemem są puste strony wyników, zacznij od tekstu brak wyników wyszukiwania w sklepie.

Jakie błędne założenia o wyszukiwarce kosztują najwięcej?

Najdroższe jest założenie, że skoro produkt jest w sklepie, to klient go znajdzie. Między produktem a klientem stoją indeks, dopasowanie słów i kolejność wyników, a każdy z tych etapów może zawieść po cichu.

• „U mnie działa”. Właściciel wpisuje poprawne nazwy z własnego katalogu. Klient pisze z błędem, w odmianie i po swojemu.
• „Synonimy załatwią odmianę”. Synonim łączy dwa różne słowa, jak „kanapa” i „sofa”. Odmiana to formy jednego słowa i wymaga osobnego mechanizmu. Różnicę i zasady układania słownika opisuje poradnik o synonimach w wyszukiwarce sklepu.
• „Im więcej wyników, tym lepiej”. Dopasowanie fragmentu w środku słowa sprawia, że „rama” znajduje też „panoramę”. Długa lista przypadkowych trafień zniechęca tak samo jak pusta strona.
• „Długi opis pomoże”. Opis ma zwykle najniższą wagę, a każde dodatkowe słowo w nim to okazja do przypadkowego trafienia.

Których etapów wbudowana wyszukiwarka sklepu nie obsłuży?

Trzech środkowych: odmiany, literówek i zapisu modeli. Indeks i wagi pól ustawisz w panelu, ale te trzy etapy wymagają znajomości języka, a nie przełącznika. Tabela pokazuje, gdzie kończy się mechanizm wbudowany w platformę.

Etap	PrestaShop	WooCommerce	Co zostaje do zrobienia ręcznie
Odmiana	dopasowanie początku słowa	dokładny ciąg liter	alias albo dopisek dla każdej formy
Literówki	„Fuzzy search”, gdy słowa nie ma w indeksie wcale	brak tolerancji	aliasy na powtarzalne błędy
Krótkie oznaczenia modeli	pomijane poniżej minimalnej długości słowa	numer SKU poza przeszukiwanymi polami	zmiana ustawienia, model dopisany w nazwie
Różne zapisy modelu	zapis łączny i zapis ze spacją to różne słowa	każdy zapis to inny ciąg liter	oba zapisy w danych każdego produktu

Sygnały, że te granice kosztują Twój sklep:

• zapytanie w bierniku albo w liczbie mnogiej zwraca mniej produktów niż nazwa w mianowniku,
• literówka w nazwie bestsellera kończy się pustą stroną albo jednym przypadkowym produktem,
• model wpisany ze spacją nie znajduje produktu zapisanego łącznie,
• lista aliasów i dopisków rośnie z każdą dostawą.

Możesz łatać te etapy ręcznie albo mieć je rozwiązane. Searchkeen to wyszukiwarka produktów, którą dodajesz do sklepu jednym skryptem: rozumie polską odmianę, literówki, brak polskich znaków i numery modeli zapisane na różne sposoby, a wyniki pokazuje w nakładce z kategoriami, filtrami i sortowaniem. Dane produktów czyta z feedu XML albo z API PrestaShop i WooCommerce, tylko w trybie odczytu. Każdy z tych etapów jest opisany na przykładach na stronie funkcji wyszukiwarki.